Cardiovasculaire, renale en metabole ziekten (CVRM)

Hartfalen: epidemiologie, symptomen, diagnose en richtlijngebaseerde behandeling

Hartfalen is een chronische en progressieve ziekte die het gevolg is van een structurele en/of functionele afwijking van het hart, wat resulteert in een onvoldoende hartminuutvolume in rust en/of tijdens inspanning.1 Wereldwijd lijden bijna 64 miljoen mensen aan hartfalen.2

Ondanks aanzienlijke verbeteringen in de behandeling, blijven zowel de morbiditeit als de mortaliteit hoog: ongeveer 15% van de patiënten overlijdt binnen het jaar na de diagnose, en ongeveer 50% binnen 5 jaar.3 De overlevingskans is dus slechter dan bij sommige van de meest voorkomende kankers.4

Hartfalen komt veel voor in België en men kan zelfs spreken van een epidemie. Volgens de epidemiologische cijfers lijden ongeveer 240.000 Belgen aan hartfalen en worden er dagelijks circa veertig nieuwe gevallen vastgesteld (15.000 per jaar). Hartfalen treft voornamelijk mensen vanaf 65 jaar.5 Het risico op hartfalen neemt toe met de leeftijd en de prevalentie bij ouderen (≥ 85 jaar) kan oplopen tot 21%.6

De meest voorkomende oorzaken van hartfalen in Europa, verantwoordelijk voor ongeveer 70-90% van het ontstaan van hartfalen, zijn coronaire hartziekte en arteriële hypertensie.7

Veel patiënten met hartfalen hebben bijkomende aandoeningen die de prognose negatief beïnvloeden:8-10

  • Meer dan 40% van de patiënten met hartfalen heeft een chronische nieraandoening.8
  • Ongeveer 30% van de patiënten met hartfalen lijdt ook aan type 2 diabetes.9

Symptomen van hartfalen

De belangrijkste symptomen van hartfalen zijn:

  • dyspneu,
  • enkeloedeem,
  • vermoeidheid,
  • verminderde lichamelijke inspanningstolerantie

 

Daarnaast kunnen andere tekenen optreden:

  • verhoogde centrale veneuze druk,
  • longcrepitaties
  • perifere oedemen.1

 

Minder typische symptomen zijn onder andere nachtelijk hoesten, verlies van eetlust, verwardheid, depressie, duizeligheid en flauwvallen.1

Diagnose van hartfalen

De diagnose van hartfalen vereist de aanwezigheid van symptomen en/of tekenen van hartfalen, evenals objectief bewijs van een stoornis in de hartfunctie.1 Voor de diagnose is een klinisch onderzoek, een ECG, de bepaling van natriuretische peptiden en een echocardiografie nodig.1 Daarnaast wordt een röntgenfoto van de thorax aanbevolen om andere oorzaken van dyspneu uit te sluiten.1

Als de diagnose hartfalen is bevestigd, wordt het fenotype bepaald aan de hand van de meting van de linkerventrikel ejectiefractie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen HFrEF (hartfalen met een verminderde ejectiefractie), HFmrEF (hartfalen met een licht verminderde ejectiefractie) en HFpEF (hartfalen met een bewaarde ejectiefractie).1

Behandeling van hartfalen met verminderde, licht gereduceerde en behouden ejectiefractie

Bij hartfalen met verminderde ejectiefractie (HFrEF) wordt in de huidige richtlijnen een snelle start van de belangrijkste basisbehandelingen aanbevolen: ACE-remmers of ARNI’s, bètablokkers, AR-remmers en SGLT2-remmers, indien nodig in combinatie met lisdiuretica om congestie onder controle te houden. Afhankelijk van de klinische situatie kunnen ook andere behandelingen of hulpmiddelen worden overwogen.

 

Bij HFmrEF en HFpEF nemen SGLT2-remmers inmiddels een centrale plaats in. Sinds de update van 2023 worden ze aanbevolen op basis van robuuste klinische gegevens, ook bij HFpEF, waar ze de eerste therapeutische klasse vormen waarvan een duidelijk voordeel is aangetoond. De behandeling omvat ook de aanpak van congestieve symptomen en de belangrijkste comorbiditeiten.11, 12

ACE-remmer: angiotensine-conversie-enzyminhibitor; ARNI: angiotensine-receptor-neprilysine-inhibitor; ESC: European Society of Cardiology; LVEF: linkerventrikelejectiefractie; MRA: mineralocorticoïdreceptorantagonist; SGLT2-remmer: natrium-glucose cotransporter type 2-remmer.

 

  1. McDonagh TA, et al. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2021 Sep 21;42(36):3599-3726.
  2. Savarese G, et al. Global burden of heart failure: a comprehensive and updated review of epidemiology. Cardiovasc Res. 2023 Jan 18;118(17):3272-3287. 
  3. Jones NR, et al. Survival of patients with chronic heart failure in the community: a systematic review and meta-analysis. Eur J Heart Fail. 2019;21(11):1306-1325. 
  4. Mamas MA, et al. Do patients have worse outcomes in heart failure than in cancer? A primary care-based cohort study with 10-year follow-up in Scotland. Eur J Heart Fail. 2017;19(9):1095-104. 
  5. L’insuffisance cardiaque. Ligue Cardiologique Belge. (2021, October 21).  https://liguecardioliga.be/linsuffisance-cardiaque/
  6. Bosch L, et al. Heart failure in primary care: prevalence related to age and comorbidity. Prim Health Care Res Dev. 2019 Jul 29;20:e79. 
  7. A. Rosemann. Guideline Herzinsuffizienz. Institut für Hausarztmedizin der Universität Zürich. Publié en 04/2021. Disponible en ligne sur: https://www.guidelines.fmh.ch/downloads/19222870/download-de.pdf. Dernière consultation: 30.04.2024. 
  8. Shiba N, Shimokawa H. Chronic kidney disease and heart failure--Bidirectional close link and common therapeutic goal. J Cardiol. 2011 Jan;57(1):8-17. 
  9. Seferovic PM, et al. Type 2 diabetes mellitus and heart failure: a position statement from the Heart Failure Association of the European Society of Cardiology. Eur J Heart Fail. 2018 May;20(5):853-872.
  10. Birkeland KI, et al. Heart failure and chronic kidney disease manifestation and mortality risk associations in type 2 diabetes: A large multinational cohort study. Diabetes Obes Metab. 2020 Sep;22 (9):1607-1618.
  11. McDonagh TA, et al. 2023 Focused Update of the 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2023 Oct 1;44(37):3627-3639.
  12. 2023 Focused Update of the 2021 ESC HF Guidelines, Eur Heart J 2023;44:3627–3639.

Nuttige productinformatie

Wij benutten onze uitgebreide expertise op het gebied van onderzoek en ontwikkeling gedurende de gehele levenscyclus van een geneesmiddel. Ontdek nu onze indicaties of bekijk al onze producten!

NS ID XL-6306-Revision date 06/2026-WEB

Local code: 1264